:: دوره 5، شماره 3 - ( 9-1398 ) ::
جلد 5 شماره 3 صفحات 397-421 برگشت به فهرست نسخه ها
تحلیل داده‌های ژئوشیمی رسوبات رودخانه‌ای، افق‌های سیمانی کربناته، و خاک‌های دیرینه و کاربرد آن در منشأیابی و هوازدگی شیمیایی (مطالعه موردی: رودخانه سقز)
دکتر خه بات درفشی*
گروه میراث طبیعی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری
چکیده:   (144 مشاهده)
در این پژوهش، به منظور مطالعات ژئوشیمیایی رسوبات رودخانه‏ای، افق‏های سیمانی کربناته، و خاک‏های دیرینه حوضه آبخیز رودخانه سقز شانزده نمونه از محل‏های مختلف نمونه‏برداری شد. تجزیه عناصر با دستگاه ICP-MS و روش هضم 4 اسیدی، به‌لحاظ عناصر اصلی، در نمونه‏های کربناتی (چه نمونه‏های کربنات پدوژنیک چه نمونه‌های سیمانی کربناتی) نشان داد مقدار درصد عنصر Ca نسبت به سایر عناصر بیشتر است که در واقع کلسیتی بودن این نمونه‌ها را از نظر نوع سیمان کربناتی نشان می‏دهد. به منظور بررسی فرایندهای پدوژنیک بر اساس نسبت‏های عناصر اصلی و ردیاب در نمونه‏های رسوب آبرفتی متأثر از پدوژنیک (خاک قدیمی)، از رابطه‏های نسبت‌های عناصر اصلی ( ) و آبشویی (Ba/Sr) و به منظور درک شدت هوازدگی در پروفیل خاک قدیمی از شاخص‌های CIA، CIW، و ƩBases/Al استفاده شد. میانگین شاخص  معادل 35/0 به دست آمد که بسیار پایین است و شور شدن کم نمونه‏های مورد بررسی از پروفیل خاک قدیمی سقز را نشان می‌دهد. میانگین شاخص Ba/Sr معادل 74/0 به دست آمد. با توجه به این میانگین، مقدار Sr در نمونه‏ها بیشتر از Ba بوده و آبشویی در این پروفیل کمتر اتفاق افتاده است. میانگین CIA محاسبه‌شده 5/66 بود. این مقدار با CIA خاک‏های قدیمی مشابه آلفی‏سول (آرجیلی‏سول) بازالت در گروه بازالت سیلابی رودخانه کلمبیا، تحت شرایط دمایی که مقادیر CIA افق B را به 60 تا 70 رسانده است، همخوانی دارد. میانگین شاخص ƩBases/Al 96/0 بود. با توجه به مقدار 5/0 از نسبت ƩBases/Al، که یک خط تقسیم مهم آماری میان آلفی‏سول و آلتی‏سول است، افق خاک قدیمی مشابه آلفی‏سول‏هاست. پس، بر اساس این شاخص ژئوشیمیایی، کربنات پدوژنیک در شرایط آب‌وهوایی سرد و خشک پلیستوسن پایانی تحول پیدا کرده است.
واژه‌های کلیدی: رسوبات رودخانه‌ای، رودخانه سقز، ژئوشیمی، منشأ‌یابی، هوازدگی شیمیایی
متن کامل [PDF 1910 kb]   (175 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1399/7/12 | پذیرش: 1398/9/10 | انتشار: 1398/9/10


XML   English Abstract   Print



دوره 5، شماره 3 - ( 9-1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها