:: دوره 4، شماره 4 - ( 12-1397 ) ::
جلد 4 شماره 4 صفحات 413-434 برگشت به فهرست نسخه ها
ژئوشیمی و الگوهای توزیع عنصر بور در سیالات زمین‌‌‌ گرمایی سبلان در شمال‌غرب ایران
خانم روناک گراوند، دکتر رحیم معصومی
گروه مهندسی عمران، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
چکیده:   (746 مشاهده)
سیالات زمین‏گرمایی ظاهرشده در اطراف آتشفشان سبلان ترکیب شیمیایی متفاوتی را نشان می‏دهند. تفاوت‏های ثبت‌شده، هم به لحاظ فراوانی آنیون‏های اصلی هم از نظر ترکیب عناصر کمیاب، حائز اهمیت است. بسته به موقعیت جغرافیایی رخداد سیالات زمین‏گرمایی، انواع سیالات، اعم از سدیم‌ـ کلریدی (شمال‏غرب سبلان) و اسید سولفاته (شرق سبلان) و بی‏کربناته و سدیم‌ـ کلریدی (جنوب سبلان)، شناسایی شده‏اند. این سیالات به لحاظ محتوای عناصر کمیاب و سنگین نیز حائز اهمیت‌اند. عنصر بور (B)، که یکی از عناصر رایج در سیالات زمین‏گرمایی است، در برخی از چشمه‏های آب‏گرم اطراف سبلان (جنوب سبلان) و نمونه‏های برداشته‌شده از چاه‏های اکتشافی (شمال‏غرب سبلان) مقادیر نسبتاً بالایی را نشان می‏دهد. محتوای بور در نمونه‏های مطالعه‌شده از منطقه جنوب سبلان 19 تا 33 میلی‏گرم بر لیتر و در نمونه ‏های مطالعه‌شده از چاه‏های شماره 1 و 4 به طور متوسط 22 میلی‏گرم بر لیتر است. نظر به اینکه اغلب یک رابطه مستقیم و خطی بین بور و دما وجود دارد، در نمونه‏های مطالعه‌شده نیز اغلب این قاعده حکم‌فرماست. تمرکز بور نسبت به pHهای مختلف نیز الگوهای خاصی را نشان می‏دهد؛ به گونه‌ای که گستره pH 6-9 بیشترین فراوانی را نشان می‏دهد و در این محدوده pH گونه B(OH)4 غالب است. از نظر زیست‌محیطی، تمرکزهای بالای بور می‏تواند مخاطره‌آمیز باشد. اختلاط آب‏های زمین‏گرمایی حاوی بور بالا با آب رودخانه‏ها، دریاچه‏ها، آب شرب، و آب پشت سدها می‏تواند سبب به وجود آمدن مشکلات جدی بهداشتی شود. این اتفاق در برخی از رودخانه‏های اطراف سبلان، از جمله خیاوچای، قابل مشاهده است که با محتوای بور 7 میلی‏گرم بر لیتر مقدار نسبتاً بالایی را نشان می‏دهد.
واژه‌های کلیدی: آثار زیست‌ محیطی، بور، ژئوشیمی، سبلان، سیالات زمین‌ گرمایی
متن کامل [PDF 1052 kb]   (209 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1398/7/29 | پذیرش: 1398/7/29 | انتشار: 1398/7/29


XML   English Abstract   Print



دوره 4، شماره 4 - ( 12-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها